بسمه تعالي

ساختار بازار تولید جهانی پسته

پسته از محصولاتی است که در سطح جهانی در کشورهای معدودی تولید می گردد.  ایران بزرگ ترین تولید کننده پسته در جهان است . پس از آن ایالات متحده، ترکیه، چین، سوریه، یونان و ایتالیا قرار دارند. این گروه در حقیقت تنها کشورهایی هستند که در بازار تولید جهانی پسته حضور دارند و حدوداً 98 درصد تولید جهانی در اختیار این هفت کشور است.

تولید پسته در ایران در مقایسه با دیگر تولیدکنندگان نظیر ترکیه، سوریه، یونان و تا حدودی ایتالیا و بویژه آمریکا سابقه تاریخی طولانی دارد، به طوری که پسته از دیرباز با نام ایران عجین شده است. اما سابقه ایالات متحده در تولید پسته از محدوده قرن حاضر تجاوز نمی کند. تولید پسته در سطح تجارتی قابل توجه در دهه 1970 دراین کشور آغاز گردید و اولین محصول صادراتی آن در سال 1978 وارد بازار جهانی شد.

 در بین کشورهای تولید کننده پسته، ایران با در اختیار داشتن حدود 53 درصد از تولید جهانی پسته بر بازار جهانی تسلط دارد. از طرفی محصول پسته ایران از تنوع و کیفیت بالایی نسبت به سایر رقبا برخوردار است. به سبب ریز بودن پسته ترکیه، این کشور رقیب جدی برای ایران محسوب نمی شود، چین و سوریه به دلیل حجم بالای مصرف داخلی و ایتالیا و یونان به علت حجم اندک تولید حضور محسوسی در بازار جهانی ندارند و این دو کشور صادراتشان را به کشورهای اروپای غربی بخصوص آلمان محدود کرده اند. در حقیقت هم اکنون ایران به عنوان بزرگ ترین تولید کننده پسته، تنها ایالات متحده را به عنوان رقیب در مقابل دارد.

در فاصله سالهای 82-1979 با وجودی که ایران بزرگ ترین تولید کننده پسته در جهان بوده است، ولی سهم آن نسبت به سال های بعد کاهش داشته که از علل آن می توان به تغییرات اجتماعی، سیاسی و جنگ تحمیلی اشاره کرد. با وجود این، نسبت های تمرکز 1، 4، 6 به طور متوسط حدود 42% ، 86% و 95% می باشد. در سال 1982 ایران به تنهایی 4/59 درصد از تولید پسته جهان را در اختیار داشته و نقش بنگاه مسلط را ایفا می کرده است.

در فاصله سالهای 86-1983 ایران باز هم نقش بنگاه مسلط در بازار جهانی این محصول را دارد و آمریکا، چین و ترکیه در رتبه های بعدی قرار دارند. نسبت های تمرکز 1، 4، 6 به طور میانگین برابر با 52% ، 91% و 97% می باشد که نشان دهنده افزایش سهم تولید کشورهای رقیب ایران نسبت به سال های قبل است.

در فاصله سال های 90-1987 نقش ایران به عنوان بنگاه مسلط کمرنگ تر شده است و سهم ایران از تولید جهانی روبه کاهش است . در مقابل، سهم آمریکا، ترکیه و چین به طور چشمگیری رو به افزایش نهاده است.

در فاصله سال های 94-1991 سهم ایران از تولید جهانی 56% می باشد، در حالی که سهم کشورهای رقیب همچنان روبه افزایش است. با توجه به شاخص هرفیندال ساختار تولید بازار از بازار انحصار چند جانبه (بسته ) تبعیت می کند و ایران دیگر نقش بنگاه مسلط را در بازار تولید ندارد.

در فاصله سال های 99-1995 ایران نقش مسلط را دارد و سهم ایران از تولید جهانی پسته حدود 60 درصد بوده است که در این میان اجرای برنامه اول توسعه با اولویت بخشیدن به توسعه و گسترش صادرات غیر نفتی در رونق و بهبود افزایش سهم ایران در تولید جهانی موثر بوده است.

در سال های 2003-1999 سهم ایران از تولید جهانی به 47 درصد تولید جهانی کاهش یافته و این در حالی است که سهم آمریکا، ترکیه و سوریه در بازار های جهانی روبه افزایش است؛ به طوری که ساختار بازار تولید از انحصار چند جانبه بسته به انحصار چند جانبه باز تغییر یافته است. بنابراین بررسی های اخیر نشانگر تغییر ساختار تولید جهانی پسته در دنیا می باشد.

بازارهای هدف و بررسی وضعیت صادرات پسته ایران به بازارهای هدف

بازار های هدف اصلی پسته در سطح جهان عبارتند از : هنگ کنگ، آلمان، اسپانیا، ایتالیا و فرانسه

بررسی میزان صادرات ج.ا.ایران به بازارهای عمده جهانی نشان می دهد که ایران سالانه با اختصاص در حدود 40 درصد از صادرات خود به این بازارها جایگاه مطلوبی را بدست آورده است و واردکنندگان بزرگ پسته جهان قسمت قابل ملاحظه ای از پسته خود را از ایران وارد می کنند.

            بررسی صادرات پسته ج.ا.ایران به بازارهای هدف اصلی ایران طی سالهای 1380 لغایت 1384

5 بازار عمده : هنگ کنگ، آلمان، اسپانیا، ایتالیا، فرانسه

منبع : آمار نامه گمرک جمهوری اسلامی ایران و اطلاعات بخش آمار سازمان ملل متحد

Pistachio buyers

خريداران پسته

Related Exhibition

نمايشگاههاي مرتبط

Related News

اخبار مرتبط

‪ ۴۲۶۳تن پسته و مغز پسته از رفسنجان صادر شد.

اداره استاندارد و تحقيقات صنعتي رفسنجان اعلام كرد: در خردادماه سال جاري مقدار چهار هزار و ‪ ۲۶۳تن پسته و مغز پسته از اين شهرستان صادر شده است. براساس گزارش اين اداره ، ارزش ريالي اين مقدار پسته و مغز پسته به ارزش ‪ ۲۰۸ميليارد و ‪ ۴۹۶ميليون ريال به كشورهاي اروپايي و آسيايي صادر شده است. اين گزارش حاكيست صادرات اين مقدار پسته و مغز پسته از رفسنجان با صدور ‪ ۲۱۴فقره گواهينامه صادراتي انجام شد. شهرستان رفسنجان از قطب‌هاي مهم توليد پسته در كشور به شمار مي‌رود.

راه اندازي سيستم صدور پسته هاي گمركي براي تمامي گمركات استاني

رئيس كل گمرك گفت: در صورت تامين اعتبارات لازم، سيستم صدور پسته هاي گمركي تا پايان امسال در تمامي گمركات استاني راه اندازي خواهد شد.

هاشم رهبري درباره مكانيزه شدن سيستم صدور پسته هاي گمرك در گمرك فرودگاه امام خميني (ره) گفت: مكانيزه كردن سيستم مربوط به صدور پسته گمرك در گمركات اجرايي منجر به شفاف سازي ، تسريع و تسهيل امور مربوط به مراجعان و جلوگيري از تخلفات احتمالي مي شود.

وي با بيان اينكه انجام امور مربوط به صدور پسته گمرك به صورت مكانيزه سبب افزايش دقت و سرعت در كار خواهد شد، تصريح كرد: پسته گمركي يكي از اسناد گمرك است كه براي ترخيص كالاي غير تجاري مورد استفاده قرار مي گيرد.
رهبري با اشاره به اينكه قرار است اين سيستم در تمامي گمركات استاني راه اندازي شود، خاطرنشان كرد: پيش از اين، سيستم صدور پسته هاي گمركي در حوزه 1 و 2 گمرك مهرآباد راه اندازي شد كه در صورت تامين اعتبارات، اين سيستم تا پايان سال در تمامي گمركات استاني كه به سيستم آسيكودا مجهز هستند، پياده سازي خواهد شد.

طرح حمايتي توسعه صادرات پسته

براي ساماندهي مشكلات پسته ايران پيش نويس طرح حمايتي توسعه صادرات پسته تهيه مي‌شود.

پيش نويس طرح حمايتي توسعه صادرات پسته با عنوان بسته حمايتي در دستور كار سازمان توسعه تجارت ايران قرار گرفت. به گزارش روابط عمومي‌ سازمان توسعه تجارت ايران اين طرح براي ساماندهي وضعيت محصول پسته اجرا خواهد شد. در جلسه‌اي كه با حضور اعضاي هيات مديره انجمن پسته ايران در محل سازمان توسعه تجارت ايران برگزار شد، مشكلات عمده توليد، فرآوري و تجارت اين محصول از جمله اعتبارات موردنياز براي جوايز صادراتي، وضعيت اجراي طرح كريدورسيز پسته و نيز برنامه‌ريزي براي اجلاس آتي كدكس بين‌الملل مورد بحث و بررسي قرار گرفت.

در اين جلسه مقرر شد سازمان توسعه تجارت با همكاري انجمن پسته ايران و ساير تشكل‌ها و بخش‌هاي توليدي ـ صادراتي مرتبط با پسته و پس از جمع‌آوري اطلاعات و جمع‌بندي نظرات كارشناسي در جهت ساماندهي به وضعيت اين محصول، پيش نويس طرح حمايتي براي توسعه صادرات پسته را در قالب بسته حمايتي تهيه كند.