|
ويژگيهاي اقتصادي استان
بخش
كشاورزي استان
از زمانهاي خيلي قديم در
استان كرمان اجتماعات بزرگ انساني وجود داشته است . شهر قديمي بم ( ارگ
بم ) شهر دقيانوس ، تل ابليس ، شهر گواشير ، كارمانيا ، ميمند و شهر بابك
از پيشينه تاريخي چند هزار ساله برخوردارند . بر اساس روايات تاريخي پسته
از زمان صفويه و مركبات حدود 5/1 تا 2 قرن قبل به استان وارد شده اند .
در بم از قديم نخل وجود داشته است .
وجود ابزار سنگي كه از آنها در استخراج معادن در جنوب شرقي استان استفاده
مي شده ، نشانه اي از قدمت اجتماعات انساني و فعاليت آنها در كشاورزي
منطقه است و بطور كلي بر اساس مدارك باستان شناسي دست كم در پنج هزار سال
پيش از ميلاد مسيح در استان كرمان فعاليت كشاورزي انجام ميشده است .
در استان كرمان به علت تنوع آب و هوايي انواع محصولات كشاورزي و باغي كشت
مي گردد . و حدود 30 درصد سطح باغهاي كشور را به خود اختصاص داده است .
مهمترين محصولات باغي آن عبارتند از پسته ، خرما ، مركبات و در نواحي
كوهستاني و كوهپايه اي انواع درختان ميوه دانه دار و هسته دار و ميوه هاي
خشك مانند گردو و بادام .
پسته با سطحي بيش از 43990 هزار هكتار ، كشت غالب استان را تشكيل مي دهد و
بيشترين درآمد و سود را نصيب باغداران مي نمايد .
سطح زير كشت خرما نيز به علت درآمد و سودي كه در سالهاي باروري دارد رو
به گسترش بوده و محصول غالب مناطق نيمه گرمسير استان مي باشد و اگر
امكانات صدور محصول خرما از طريق بازاريابي فراهم شود و يا صنايع تبديلي
و جنبي وابسته به آن در مناطق احداث گردد در توسعه اقتصادي استان نقش
مهمي را ايفا خواهد كرد .
مركبات استان به علت شرايط آب و هوايي در مقايسه با مركبات ساير نقاط
كشور از كيفيت بهتري برخوردار است .
سطح زير كشت محصولات سالانه استان نيز برابر 78/2 درصد از كل كشور مي
باشد كه در رتبه پانزدهم قرار گرفته است در بين محصولات سالانه محصولات
جاليزي و صيفي استان به علت شرايط مناسب آب و هوايي شهرستانهاي جيرفت و
كهنوج از اهميت خاصي برخوردار است و بيشترين سطح زير كشت كشور را به خود
اختصاص داده است .
الف – بخش كشاورزي
1- زراعت: با
توجه به وضعيت جغرافيايي،استان كرمان از تنوع آب و هوايي
برخوردار است كه شرايط مناسبي را براي رشد گياهان دائمي و
سالانه بوجود آورده است. (جدول شماره 1)
سطح
زير كشت و ميزان توليد كليه محصولات زراعي استان كرمان سال زراعي
87-86
|
عملكرد
در هكتار(كيلوگرم)
|
ميزان
توليد(تن)
|
سطح زير
كشت(هكتار)
|
نام
محصول
|
|
3700
|
220000
|
58000
|
گندم
|
غلات
|
|
2500
|
2500
|
1000
|
ارزن
|
|
8500
|
136000
|
16000
|
ذرت دانه
اي
|
|
3000
|
60000
|
20000
|
جو
|
|
-
|
418500
|
95000
|
جمع
|
|
1000
|
1550
|
1550
|
نخود
|
حبوبات
|
|
1000
|
200
|
200
|
لوبيا
|
|
700
|
490
|
700
|
عدس
|
|
1500
|
75
|
50
|
ماش
|
|
2000
|
100
|
50
|
باقلا
|
|
-
|
2415
|
2550
|
جمع
|
|
27848
|
6940
|
2480
|
چغندر
قند
|
نباتات
صنعتي
|
|
2600
|
3900
|
1500
|
پنبه
|
|
1000
|
150
|
150
|
گلرنگ
|
|
-
|
73090
|
4130
|
جمع
|
|
11700
|
351000
|
30000
|
يونجه
|
نباتات
علوفه اي
|
|
45000
|
135000
|
3000
|
ذرت
علوفه اي
|
|
6500
|
6500
|
1000
|
اسپرس
|
|
25000
|
37500
|
1500
|
ساير
|
|
-
|
530000
|
35500
|
جمع
|
|
عملكرد
در هكتار(كيلوگرم)
|
ميزان
توليد(تن)
|
سطح زير
كشت(هكتار)
|
نام
محصول
|
|
24690
|
86729
|
5/3485
|
سيب
زميني
|
سبزيجات
و صيفي جات
|
|
28000
|
24529
|
876
|
پياز
|
|
5/16075
|
5/11172
|
695
|
گوجه
فرنگي
|
|
12000
|
9720
|
810
|
سبزيجات
برگي و عده اي
|
|
104000
|
3952
|
380
|
ساير
|
|
-
|
5/136102
|
5/6246
|
جمع
|
|
1200
|
840
|
700
|
آفتابگردان
|
دانه هاي
روغني
|
|
800
|
320
|
400
|
گنجد
|
|
2000
|
600
|
300
|
گلزا
|
|
-
|
-
|
-
|
ساير
|
|
-
|
1760
|
1400
|
جمع
|
|
20920
|
184514
|
8820
|
هندوانه
|
محصولات
جاليزي
|
|
16050
|
11211
|
5/698
|
خربزه
|
|
11635
|
11858
|
1019
|
خيار
|
|
12607
|
10704
|
849
|
طالبي و
گرمك
|
|
16724
|
2/5017
|
300
|
كدو
|
|
-
|
2/223304
|
5/11686
|
جمع
|
|
13
|
40
|
30
|
جمع
|
محصولات
گلخانه اي
|
|
20000
|
3200
|
1600
|
خصيل
|
ساير
محصولات
|
|
-
|
5000
|
3500
|
ساير
|
|
-
|
8200
|
5100
|
جمع
|
|
-
|
7/1393411
|
161643
|
جمع كل
محصولات زراعي
|
استان كرمان
قابليت كشت محصولات بصورت خارج از فصل و كشت گلخانه اي را دارا مي
باشد . توليد چشمگير اين محصولات در چهار سال گذشته و امكان
استفاده از تناوبهاي زراعي در مناطق خاص استان بيانگر همين مطلب
است .
ميزان توليد
محصولات فرعي باغي استان كرمان _واحد ارزش : ميليون ريال)
|
سال 1386
|
واحد
|
نام
محصول
|
|
ارزش كل
|
ارزش
واحد (ريال)
|
مقدار
|
|
33000
|
3
|
11000
|
تن
|
خيار
گلخانه اي
|
|
8000
|
4
|
2000
|
تن
|
گوجه
فرنگي گلخانه اي
|
|
132300
|
5
|
26460
|
تن
|
سيب
|
|
5/23602
|
5/4
|
5245
|
تن
|
گلابي
|
|
16416
|
4
|
4104
|
تن
|
به
|
|
42390
|
6
|
7065
|
تن
|
گيلاس
|
|
52364
|
4
|
13091
|
تن
|
زردالو-قيسي
|
|
31500
|
4
|
7875
|
تن
|
هلو-
شليل
|
سطح
زير كشت و ميزان توليد محصولات عمده باغي استان كرمان سال زراعي 87-86
|
نوع محصول
|
سطح زير كشت
نهال (هكتار) |
سطح زير كشت
بارور (هكتار) |
ميزان توليد(تن) |
عملكرد(كيلوگرم) |
|
پسته |
43990 |
258544 |
148214 |
573 |
|
گردو |
4904 |
12191 |
26044 |
3/2136 |
|
خرما |
5597 |
19019 |
139005 |
7309 |
|
بادام |
5832 |
10297 |
8/6618 |
643 |
|
مركبات |
1528 |
9220 |
87379 |
9477 |
|
ساير محصولات
|
2/7377 |
45/24485 |
9/143583 |
5864 |
|
جمع |
2/69228 |
45/333756 |
7/550844 |
|
سطح
زير كشت و ميزان توليد محصولات باغي استان كرمان به تفكيك
شهرستان سال زراعي 87-86
|
نام
شهرستان
|
سطح
نهال (هكتار) |
سطح
بارور (هكتار) |
درصد نسبت به كل استان |
ميزان توليد(تن) |
|
بافت |
6071 |
15521 |
35/5 |
4/83233 |
|
بم |
50/6020 |
50/26111 |
9/7 |
31/188992 |
|
بردسبر |
4/4997 |
9/8423 |
33/3 |
9/24409 |
|
سيرجان |
15120 |
3/50783 |
35/16 |
12/32347 |
|
شهربابك |
3/5391 |
95/14293 |
88/4 |
6/14319 |
|
زرند
|
10048 |
39987 |
4/12 |
7/27843 |
|
راور |
5115 |
9/13612 |
64/4 |
02/10949 |
|
كوهبنان |
990 |
2369 |
8/0 |
6/3673 |
|
رفسنجان |
9065 |
4/106188 |
6/28 |
8/52645 |
|
كرمان |
6410 |
5/56465 |
6/15 |
07/112430 |
|
جمع استان
|
2/69228 |
45/333756 |
100 |
71/550844 |
مهمترين فرصت
ها و قابليت هاي باغباني استان
1- سهم كرمان از
اراضي زير كشت باغات كشور 21 درصد مي باشد و از اين لحاظ حائز
رتبه اول است . سهم عمده اي از محصولات باغي استان را محصولات
سود آور و داراي قابليت صادراتي تشكيل مي دهد .
2- شرايط لازم (
مقاومت به شوري – كم آبي و سازگاري با شرايط كويري و نيمه
بياباني )براي توسعه باغات پسته ( كرمان با 83 درصد از سطح زير
كشت باغات پسته كشور رتبه اول را دارا است ) .
3- زمينه مساعد
و لازم جهت ايجاد ترمينال هاي فن آوري بهداشتي پسته و كنترل
مبارزه با زهرابه افلاتوكسين
4- نياز مبرم به
توليد خزانه نهالي پيوندي از ارقام اصلاح شده درختان ميوه
5- احداث
كارخانجات فن آوري زيتون به منظور روغن كشي .
6- شرايط لازم و
ايده آل جهت ايجاد باغات زيتوان ، بطوري كه كم نظيرترين محيط
لازم جهت توليد زيتون در مناطقي مثل بافت ، بردسير ، سيرجان و
... و جود دارد .
7 – زمينه مساعد
جهت توليد گل هاي زينتي از ارقام هيبريدي .
8- شرايط لازم و
محيط مناسب جهت توليد گل محمدي در بسياري از مناطق كرمان ،
بطوري كه ميزان در آمد از هر هكتار گل محمدي در كرمان حدود
000/000/150 ريال است .
9- احداث مجتمع
كشت و صنعت به منظور توليد الياف لايوسل ، ويسكو ، پالپ با
توجه به وجود منابع طبيعي مناسب در منطقه جنوب ، توسعه
كشتزارهاي اكاليپتوس .
10- وجود چهار
گمرك فعال در استان در زمينه صدور محصولات .
11- وجود مراكز
تحقيقاتي و آموزش كشاورزي .
12- احداث
كارخانجات توليد ماشين آلات و ادوات كشاورزي و وجود بازار مصرف
مطمئن .
13-شايد بي
نظيرترين منطقه جغرافيايي ، آسيا ، سرزمين جيرفت نام گرفته و
يكي از قطبهاي كشاورزي كشور محسوب مي گردد ، بطوري كه در توليد
محصولات جاليزي نوبرانه ، كشت هاي گلخانه اي و همچنين مر كبات
ممتاز و مرغوب و حتي توليد موز ، انبه و ... به عنوان صاحب
اقليم هاي متنوع از جايگاه ويژه اي در سطح ايران اسلامي
برخوردار است .
منابع آب استان كرمان
مقدار نزولات جوي
سالانه وارده به پهنه كرمان معادل 25 ميليارد متر مكعب است كه با توجه به
عدم پراكنش مناسب زماني باعث سيلابهاي مخرب مي گردد . از اين مقدار بارش
حدود 11 درصد در خاك نفوذ مي نمايد و 77 درصد تبخير ميشود و از دسترس
خارج مي گردد و حدود 12 درصد به صورت جريان سطحي جاري مي گردد .
منابع آب سطحي استان 3 ميليارد مترمكعب برآورد شده كه 611 ميليون متر
مكعب از آن قابل استفاده است حداكثر آب سطحي استان در شهرستانهاي جنوبي
استان ، يعني جيرفت ، كهنوج و بافت مي باشد.
در حال حاضر حدود 7/6135 ميليون متر مكعب از آب زير زميني برداشت مي شود
بطوريكه 44 درصد به صورت تغذيه طبيعي ، 34 درصد به صورت تغذيه برگشتي ،
12 درصد به صورت تغذيه و اداري و درصد باقي مانده از افت در سفره هاي اب
استان ، تامين مي شود .
مهمترين سد مخزني استان ، سد جيرفت است كه از نوع بتوني دو قوسي است و
ارتفاع آن از پي 133 متر و از كف بستر رودخانه 129 متر ميباشد و طول تاج
240 متر است . گنجايش كل مخزن 425 ميليون متر مكعب و گنجايش مفيد مخزن
245 ميليون متر مكعب مي باشد . از جمله سدهاي مخزني كوچك و بندهاي
انحرافي استان مي توان به سد خاكي شمس آباد ، سد مخزني شهيد موسي پور ،
سد خاكي شهيد ژاله ، سد خاكي كريم آباد و ماهان و سد خاكي جور كوهبنان
اشاره كرد.
بازرگاني
استان
کرمان با دارا بودن حدود 11 درصد از مساحت کل کشور پهناورترین
استان ایران می باشد . همجواری با استانهای یزد , خراسان جنوبی
, سیستان و بلوچستان , فارس , هرمزگان , قرا رگرفتن در مسیر
راه ارتباطی تهران –بندرعباس قرار گرفتن در مسیر راه اهن بافق
– بندر عباس که کانون ارتباط ازاد تجاری و ترانزیت کالا و
مبادلات کشورهای آسیای میانه , اروپا, خلیج فارس وخاور دور
محسوب می شود .خط آهن در حال احداث کرمان – زاهدان و همچنین
وجود پنج فرودگاه عملیاتی و فعال در سطح استان که در مقایسه با
سایر استانها بیشترین تعداد فرودگاههای فعال را دارا می باشد و
نقش قابل ملاحظه کریدورهای هوایی استان را انجام پروازهای
داخلی و بین المللی موقعیت ارتباطی منحصر به فردی را برای
استان کرمان فراهم نموده است علاوه براین وجود مناطق ویژه
اقتصادی سیرجان , ارگ جدید بم , منطقه ویژه اقتصادی صنایع
تبدیلی جازموریان و نیز گمرکات کرمان , سیرجان, رفسنجان و بم
بر نقش محوری استان در جنوب شرق افزوده است .
با توجه
به اینکه اقلام عمده صادرات غیرنفتی کشور به طور عوده
متشکل از فرش , پسته ,خشکبار, مصنوعات مسی و محصولات
معدنی می باشد ملاحظه میشود که استان کرمان در تولید
محصولات صادراتی غیرنفتی نقش قابل توجهی را ایفا می
کند به لحاظ تولید محصولات عمده صادراتی کشاورزی استان
کرمان در دیبه اول جای دارد .
تولید
بیشترین میزان پسته ,خرما, گردو ومیزان بالایی از
محصولات جالیزی و مرکبات قابلیت تولید محصول در خارج
از فصل کشت و کشت های گلخانه ای دارا بودن منابع فنی و
متعدد به نحوی که استان کرمان عمده ترین تولیدکننده
سنگ آهن ,مس و ذغالسنگ می باشد . به ویژه سابقه دیرینه
استان در فرش های دستباف به همراه وجود قابلیتهای
توریستی منحصر به فرد در سطح ملی و بین المللی اهمیت
استان را در ابعاد ملی مشخص می نماید.
گزارش
مبادلات بازرگاني خارجي كشور و استان كرمان طي سالهاي 85-79
(ارزش-ميليون دلار)
|
تراز بازرگاني استان
|
مبادلات بازرگاني خارجي كشور
|
صادرات كالاي غير نفتي
|
حجم مبادلات كشور
|
سال
|
|
11%
|
تراز بازرگاني غيرنفتي كشور
|
275%
|
441%
|
|
3/14
|
7/3
|
18
|
1379
|
|
14%
|
6/10-
|
332%
|
520%
|
|
6/17
|
2/4
|
8/21
|
1380
|
|
10%
|
4/13-
|
394%
|
684%
|
7/17-
|
3/22
|
6/4
|
9/26
|
1381
|
|
36%
|
200%
|
560%
|
760%
|
7/20-
|
6/26
|
9/5
|
6/32
|
1382
|
|
2%
|
193%
|
353%
|
546%
|
8/27-
|
4/35
|
6/7
|
43
|
1383
|
|
31%
|
229%
|
538%
|
767%
|
8/28-
|
8/39
|
11
|
8/50
|
1384
|
|
61%
|
92%
|
710%
|
802%
|
1/25-
|
4/41
|
3/16
|
7/57
|
1385
|
|
9/1
|
35/1
|
25/3
|
6/4
|
144-
|
4/197
|
3/53
|
8/250
|
جمع
|
گزارش مبادلات
بازرگاني خارجي كشور و استان كرمان طي سالهاي
85-79 (ا رزش : ميليون دلار )
|
سهم استان از مجموع صادرات كشور به
درصد
|
عملكرد استان كرمان در سال 85
|
درصد تغييرات صادرات كشور نسبت به مدت
مشابه سال قبل
|
صادرات كشور سال 1385
|
نام گروه
|
|
ارزش
|
وزن
|
ارزش
|
وزن
|
ارزش
|
وزن
|
ارزش
|
وزن
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
45
|
-
|
3/19981
|
-
|
كل صادرات كالا و خدمات
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
2/47
|
2/48
|
8/16300
|
33760
|
كل صادرات كالاهاي غير نفتي با احتساب
بخش پتروشيمي
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
20
|
21
|
10191
|
19523
|
كل صادرات كالاهاي غير نفتي بدون احتساب
بخش پتروشيمي
|
|
7
|
8/0
|
710
|
170
|
4/25
|
8/43
|
2070
|
1529
|
كشاورزي
|
|
4/29
|
5/6
|
6/608
|
5/99
|
2/18
|
4/2
|
5100
|
7148
|
صنعت
|
|
2
|
1
|
2/100
|
4/69
|
8/140
|
7/115
|
6110
|
14237
|
پتروشيمي و گاز ها
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
7/17-
|
8-
|
5/527
|
23
|
فرش دستباف و صنايع ئشتي
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
1/91
|
1/39
|
5/849
|
8528
|
مواد معدني
|
|
15/0
|
005/0
|
3/1
|
4/0
|
5/32
|
16
|
7/1151
|
2295
|
سايز
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
24
|
-
|
7/48
|
-
|
تجارت چمداني
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
7/23-
|
-
|
4/443
|
-
|
بازارچه هاي مرزي
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
4/3
|
-
|
1600
|
-
|
صادرات خدمات فني و مهندسي
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
45
|
-
|
1500
|
-
|
توريسم
|
|
-
|
--
|
-
|
-
|
26
|
-
|
580
|
-
|
ترانزيت كالا
|
|
-
|
-
|
-
|
-
|
21
|
--
|
3680
|
--
|
مجموع خدمات
|
صنعت
استان
کرمان دارای 37 واحد بزرگ صنعتی است ارزش تولیدات کارگاههای
بزرگ صنعتی استان بالغ بر 6284 میلیارد ریال محاسبه گردیده است
که با برخورداری از 2 درصد از تولیدات کارگاههای بزرگ صنعتی
استان کرمان رتبه دهم را در کشور به خود اختصاص داده است .
عمده فعالیت
استان در شهرستانهای کرمان , سیرجان, رفسنجان,بم و تا حدودی در
زرند متمرکز شده است . شهرستان کرمان با دارا بودن 2 شهرک
صنعتی و استقرار واحدهای بزرگ مانند صنایع جنبی مس شهید با هنر
, لاستیک بارز, نساجی بافته های کرمان ,روغن نباتی گلناز و
واحدهای صنعتی محور جاده کرمان ماهان و کرمان زرند به عنوان
قطب های صنعتی استان شناخته شده است . شهرستانهای بم سیرجان و
رفسنجان به دلیل برخوردار یاز قابلیتهای فراوان و از جمله
مناطق ویژه اقتصادی بم و سیرجان در رده های بعدی توسعه صنعتی
قرار گرفته اند.
صنایع ماشین
سازی بردسیر صنایه وابسته به زغال سنگ صنایه وابسته به
تیتانیوم کهنوج مس خاتون اباد شهربابک و خروکرم بافت از جمله
دیگر قط بهای صنعتی و معدنی در مقیاس کوچکتر به شمار می آیند .
اهم شهرك هاي صنعتي
استان كرمان
|
مساحت
|
مختصات
|
شهرستان
|
ردیف
|
|
5/12
هکتار
|
کیلومتر 2 جاده کرمان –جوپار
|
کرمان
|
1
|
|
4/36
هکتار
|
کیلومتر 10 جاده کرمان-باغین
|
کرمان
|
2
|
|
5/2
هکتار
|
کیلومتر 2 جاده راه اهن
|
کرمان
|
3
|
|
300
هکتار
|
کیلومتر 10 جاده رفسنجان -کرمان
|
رفسنجان
|
4
|
|
10
هکتار
|
کیلومتر 1 جاده رفسنجان -انار
|
رفسنجان
|
5
|
|
9/715 هکتار
|
کیلومتر 5 جاده شهربابک –سیرجان
|
سیرجان
|
6
|
|
9/162 هکتار
|
انتهای بلوار عباسپور
|
سیرجان
|
7
|
|
5/63
هکتار
|
ابتدای بلوا ر ورودی شهر
|
جیرفت
|
8
|
|
600
هکتار
|
جنب
پلیس راه کرمان –جیرفت
|
جیرفت
|
9
|
|
100
هکتار
|
اتوبان کرمان -بم
|
بم
|
10
|
معدن:
استان کرمان
یکی از مهمترین استانهای معدنی کشور به حساب می اید .حجم ذخایر
معدنی شناخته شده 5/3 میلیارد تن ماده معدنی می باشد که عمدتا
معادن مس , آهن , تیتان, ذغال سنگ, کرومیت و سنگ های تزئینی می
گردد.
1 - مس
: مهمترین معادن مس استان کرمان عبارتند از : مس سرچشمه, مس
میدوک, دره زار, چهار گنبد, دره آلو و سرگزکوه.حجم ذخیره آنها
یک میلیارد و هفتصد میلیون تن است که عمدتا فعال و تعدادی تیز
در مرحله تجهیز و آماده سازی می باشند .
2- آهن :
این فلز در کرمان عمدتا در دوکمربند متمرکزشده است که
عبارتند از : کمربند دگرگونی سیرجان که مهمترین و با
کیفیت ترین معادن آهن ایران را شامل می گردد. معدن آهن
گل گهرکه از مجموع یک میلیارد تن ذخیره پیش بینی شده
اکتشافات تفضیلی آن به اتمام رسیده و تا کنون 700
میلیون تن ذخیره محرز گردیده است و در حال استخراج می
باشد کمربند دوم آهن کمربند بافق – کرمان است حجم
ذخیره قطعی این معدن 180 میلیون تن است .
3 - تیتانیوم
کهنوج : تیتانیوم کهنوج با ذخیره پیش بینی شده
500 میلیون تن با عیار متوسط 5/3 درصد تیتان
یکی از معادن مهم و استراتژیک کشور است که تا
کنون با عملیات اکتشافی انجام شده حجم 290
میلیون تن ذخیره آبرفتی این معدن با عیار
متوسط 4 درصد محرز گردیده است .
4- معادن کرومیت : که در منطقه بافت و
کهنوج قرار داشته و ذخیره ای معادل 16 میلیون
تن دارد .
5- معادن سنگ های ساختمانی :ظرفیت فراوری
معادن موجود بیش از 2 میلیون تن است .
6- زغال سنگ : اکثر این معادن در شهرستان
زرند و حومه آن قرار دارند .ذخیره مجموعه آنها
تقریبا 120 میلیون تن است .
وضعيت مجوزهاي صادره بخش معادن استان
|
پروانه بهره برداري
|
پروانه اكتشاف
|
گواهي كشف
|
سال
|
|
اشتغال
|
تعداد
|
اشتغال
|
تعداد
|
اشتغال
|
تعداد
|
|
17956
|
21
|
105
|
35
|
550
|
110
|
از ابتدا تا 79
|
|
672
|
22
|
114
|
38
|
70
|
14
|
80
|
|
2547
|
41
|
168
|
56
|
85
|
17
|
81
|
|
1410
|
27
|
351
|
117
|
80
|
16
|
82
|
|
159
|
18
|
420
|
140
|
70
|
14
|
83
|
|
2584
|
34
|
282
|
94
|
140
|
28
|
84
|
|
1578
|
37
|
510
|
170
|
150
|
30
|
85
|
|
237
|
23
|
351
|
117
|
100
|
20
|
86
|
|
27143
|
223
|
-
|
767
|
1245
|
249
|
جمع
|
مهمترين فرصت ها و قابليت هاي بخش صنعت و معدن استان
استان كرمان بدليل داشتن منابع معدني فلزي و غير فلزي يكي از
غني ترين استانهاي معدني كشور و به تعبيري "بهشت معدن
كاران " شناخته شده است . مواد معدني از قبيل زغال سنگ
، مس ، آهن ، كروم ، روي ، سرب ، تيتان و سنگ هاي
ساختماني تزئيني مي توانند تأمين كننده مواد خام بخش
صنعت در صنايع تبديلي باشند . مهمترين پروژه هاي
پيشنهادي عبارتند از :
1- احداث كارخانه فولاد
2- احداث كارخانه تيتانيوم براي توليد ساليانه 50000 تن
پيگمنت در منطقه كهنوج
3- احداث كارخانجات خمير كاغذ پالپ در جنوب شرق
4- احداث مجتمع كشت و صنعت
در شهرهاي جيرفت ، كهنوج ، قلعه گنج جهت الياف
ويسكوز و پالپ
5- توليد و مونتاژ انواع خودرو
6- ايجاد و توسعه صنايع جنبي مربوط به مس ( انواع لوله هاي
مسي ، قطعات مسي و اتصالات ، فروموليبدن ، توليد
فرجنينگهاي مس و ساير صنايع وابسته به مس)
7- توليد انواع محصولات نوردي آلياژهاي آلمينيوم سخت
8- احداث كارخانجات ذغالشويي
9- احداث كارخانه كود شيميايي
10- پتانسيل هاي مناسب در زمينه احداث صنايع تبديلي كشاورزي
به منظور جلوگيري از هدر رفتن محصولات كشاورزي ( با
توجه به تنوع توليد انواع محصولات كشاورزي در استان )
11- موقعيت مناسب استان به دليل نزديكي به بنادر جنوبي و
قرار گرفتن بر سر راه ترانزيت
12- وجود زير بناهاي موثر در توسعه صنعتي كه شامل : شبكه
عرضه انرژي ، شبكه حمل و نقل ( زميني ، هوايي و ريلي )
و شبكه ارتباطات در خطوط تلفني و شبكه گاز رساني است .
13- وجود نيروي متخصص
14- وجود مراكز علمي و مراكز آموزش فني و حرفه اي
15- وجود مناطق ويژه تجاري
*
منطقه ويژه اقتصادي سيرجان
*
منطقه ويژه اقتصادي ارگ جديد بم
*
معادن سنگ آهن و گل گهر سيرجان
*
مجتمع معادن مس سرچشمه رفسنجان
*
مجموعه معادن زغال سنگ كرمان
صنايع دستي :
قاليبافي
سالهاي
زيادي است كه قالي كرمان در جهان جاي خاصي داشته ودارد و در بسياري از
موزه هاي داخلي و خارجي ميتوان قاليهاي بافته شده در كرمان را پيدا نمود.
اشخاص زيادي در ساليان گذشته در كرمان از نظر قاليبافي شهرتي پيدا كرده
بودند كه ميتوان از جمله آنها به ديلمقاني - آگاه - ارجمند خضري و رشيد
فرخي اشاره نمود.
تاريخچه دقيقي براي طراحي نقشه قالي در كرمان در دست نيست اما آنچه مي
توان ذكر كرد اين است كه از حدود 200 سال قبل نقشه هايي موجود است كه
غالب طراح اين نفشه ها معلوم نمي باشند.
از طراحان معروف و مشهور كرمان مي توان به حسن خان شاهرخي - شيخ رمضان
سيرجاني و برادرش حسين خان - بهارستاني - دانشمند عباس نژاد سروري -
مرتضي سيرجاني - حاج احمد ايرانمنش ، حاج كاظم ابراهيمي و افراد نامي
بسياري اشاره نمود.
از طرحهاي بنام و مشهور قالي كرمان مي توان به نقشه هاي سرام - حسن خاني
- عطيه - جورج تيمو - ياسايي ، قاب قراني ،ستوني انواع طرحهاي لچك ترنج
زيبا و نقشه هاي آمريكايي اشاره نمود.
گليم بافي
گليم شيريكي
پيج چون نگيني بر تارك گليم ايران مي درخشد. يكي از انواع گليم كه در
واقع استان كرمان مركز اصلي توليد آن محصوب مي گردد ، گليم شيريكي پيچ يا
سوزني است ، شيريكي پيچ نامي است كه بافندگان ايلياتي و روستايي استان
كرمان به نوع خاصي از گليم نهاده اند كه اين نوع گليم را از لحاظ بافت
مادر قالي نمام نهاده اند. بافت اين گليم انحصارا در اختيار دختران و
زنان عشايري و روستايي ميباشد چه آنهايي كخ داراي زندگي عشايري و چه
آنها كه اسكان يافته اند.از مراكز اصلي توليد اين گليم ميتوان به شهرهاي
بافت و حومه و سيرجان و حومه اشاره نمود .
ميتوان گفت به طور كلي سه نوع گليم ذر استان كرمات توليد ميگردد .
1- گليم شيريكي پيچ يل سوزني 2-گليم چهل ماشوله يا سينه
ريز 3- گليم كف ساده
پته دوزي
پته دوزي يعني دوختن نخهاي پشمي بر روي يك پارچه پشمي.
پته دوزي رشته اي از سوزن دوزي است كه در كرمان ، سيرجان ، رفسنجان و
گوشه و كنارهاي ديگر اين استان دوخته مي شود. شهرت آن كمتر از قالي نيست
و پيدايش آن به درستي بر هيچكس معلوم نيست .
يكي از قديميترين قطعات پته دوزي شده ، روپوش مقبره شاه نعمت الله ولي در
ماهان است كه اكنون در موزه اي جداگانه نگهداري مي شود ، اين پته يكي از
پركارترين پته هايي است تا كنون تهيه شده است و چنانچه منقول است در سال
1285 ه.ق توسط 16 نفر پته دوز زن و طي دو سال دوخته شده است .
از انواع پته
هاي دوخته شده مي توان به نمونه هاي زير اشاره نمود .
1- زير ليواني 2- كوسن 3- پشتي 4- پرده
اي 5- جانماز
6- سجاده 7- اشارپ 8- روميزي
9-روتختي 10- جلد قرآن
11-جلد جعبه دستمال كاغذي 12- كيف و كفش 13-بقچه (
سوزني حمام )
عريض بافي
عريض از جمله صنايع دستي فعال ادوار گذشته بوده است كه در روستاهاي
هوتك كرمان توسط زنان و مردان روستايي بافته مي شده است عريض پارچه اي
پشمي است كه قبلا آن را با دست مي بافتند و از مهمترين مصارف آن در دوخت
پته مي توان اشاره نمود.
عريض معمولا به رنگهاي قرمز - سفيد - زرد - سبز عرضه مي شود.
اكنون به علت وجود كارخانجات نساجي بافت اين پارچه با دست مقرون به صرفه
نبوده و از جمله رشته هاي صنايع دستي در حال منسوخ شدن مي باشد.
مس تزئيني ( قلم زني روي مس )
به دليل وجود منابع غني مس در منطقه كرمان صنايع دستي تزئيني در اين
منطقه از رونق خاصي برخوردار مي باشد. قلم زني روي مس يكي از هنرهايي است
كه از ديرباز در اين استان فعاليت چشمگيري داشته و مسافرين و جهانگردان
جهت خريد سوغات سفر از كرمان قطعه هاي مس قلمكاري شده به همراه مي برند و
در گوشه و كنار هر مهمانخانه و سالن پذيرايي قطعه اي مس قلم زده جلوه گري
مي كند .
از انواع مصنوعات دستي اين هنر مي توان به بشقاب ، سيني در اندازه ها و
اشكال مختلف - ساعتهاي ديواري - جلد آئينه و آباژورها اشاره نمود .
طبقه بندي
و معرفي كلي صنايع دستي استان كرمان
1- بافته هاي داري :
محصولاتي كه به كمك دارهاي افقي يا عمودي مستقر در زمين در زمان بافت ،
توليد مي شود بافته هاي داري محسوب مي گردند . گليم ساده ، سوزني ،
شيركي پيچ و قالي از مشهورترين بافته هاي داري و مهمترين
زيراندازهاي سنتي كرمان ميباشد . اين دسته از بافته ها با رشته هايي از
جمله طراحي نقش فرش و گليم ، توليد ريس ( خامه قالي ) و توليد نخهاي
تار و پود ، رنگرزي سنتي و شيميايي ، رفوگري ، روگيري قالي ، قاليشويي
و ... در ارتباط مي باشند .
2- دستبافي ( نساجي سنتي )
: فرآورده هايي كه با كمك دستگاههاي بافندگي دووردي ، چهاروردي ، شش
وردي و ژاكارد دستي توليد مي شود دستبافي محسوب ميشود مانند ترمه و شال
كه در حال حاضر در استان كرمان ترمه از صنايع دستي منسوخ شده ميباشد و
در گذشته در حومه كرمان ( هوتك ) توليد مي شده است و جاجيم بافي كه
كماكان پس از گذراندن دوره هاي متعدد از گذشته تاكنون به حيات خود
ادامه داده است .
3- رودوزيهاي سنتي :
كليه
محصولاتي كه از طريق دوختن نقوش سنتي بر روي پارچه هاي عمدتا بدون نقش
و يا كشيدن قسمتي از نخهاي تارو پود پارچه بوجود مي آيد در گروه
رودوزيهاي سنتي قرار مي گيرد از جمله رودوزيهاي متدوال در كرمان پته
دوزي و گلدوزي كه پته دوزي كرمان از مشهورترين رودوزيهاي ايراني است و
توسط زنان و دختران سوزن دوز ماهر كرماني انجام ميشود .
4- نمد مالي : انواع
فراورده هايي كه بر اثر درگيري و متراكم نمودن پشم و كرك در شرايط فني
مناسب از طريق ورز دادن تهيه ميشود از گروه نمد مالي ميباشند كه از اين
رهگذر محصولاتي نظير كلاه نمدي ، پالتو نمدي ( كپنك ) ، نمد زيرانداز و
... تهيه ميشود برخي از انواع نمد را ميتوان در شهرستان بافت ( روستاي
جواران ) استان كرمان مشاهده نمود .
5- سفالگري و سراميك سازي
: به محصولاتي كه با استفاده از گل رس و همچنين گل حاصل از سنگهاي
كوارتز و كائو لين به كمك دست و چرخ سفالگري ساخته و سپس پخته ميشوند
سفال و سراميك اطلاق ميگردد كه در شهرستانهاي كرمان ، سيرجان ، بم ،
بافت ، زرند و رفسنجان سفارگري به همراه مراكزي تحت عنوان فروش محصولات
سفالي كماكان به فعاليت خود ادامه مي دهد . كاشي تراشي و مجسمه سازي از
ديگر رشته هاي زير مجموعه اين دسته قرار مي گيرد كه در استان كرمان
مراكز كمي را به خود اختصاص داده و نسبت به ساير رشته ها بطور اندك
داراي فعاليت مي باشند .
6- شيشه گري :
محصولاتي كه
از طريق شكل دادن مواد معدني ذوب شده در كوره نظير سيليس ، خرده شيشه و
يا تركيبي از اين دو و با استفاده از روش دميدن توسط لوله مخصوص و
كاربرد ابزار دستي شامل انبر ، قيچي ، قالبهاي ويژه و غيره حاصل ميشود
شيشه دست ساز مينامند كه شامل مراحل تكميلي و ترييني ديگري نظير نقاشي
، تراش ، مات كردن و ... ميباشد . با توجه به بررسي هاي به عمل آمده در
خصوص استان كرمان و بررسي هاي زمين شناسي ، منطقه شهداد از خاك مناسب
كه داراي سيليس مي باشد برخوردار است ، به همين منظور صنايع دستي كرمان
تدابيري در خصوص شيشه گري در اين منطقه انديشيده است .
7- توليد فرآورده هاي پوست
و چرم : محصولاتي كه با استفاده از پوست و چرم دباغي شده به شيوه سنتي
توليد ميگردد نظير پوستين ، كلاه پوستي ، چاروق ، محصولات تكميلي چرمي
( نظير تلفيق چرم با محصولات دستباف ) جزو اين گروه هستند ، در زمينه
توليد فرآورده هاي پوستي شهرهايي نظير كرمان و شهربابك فعاليت دارند كه
با توجه به وجود كارخانه چرم سازي در شهربابك در آينده اي نه چندان دور
رشد چشمگيري را در اين منطقه شاهد خواهيم بود .
8- ساخت محصولات فلزي
و آلياژ : فراورده هايي كه به شيوه سنتي با استفاده از ابزار دستي و
انواع فلزات ( مس ، نقره ، طلا و آهن ) و انواع آلياژها ( برنج و ورشو
) توليد مي گردد نظير انواع ظروف خانگي ، چاقو ، قند شكن ، قفل و ...
جزو اين گروه هستند كه در حال حاضر صنعت مسگري و قلمزني روي مس در
كرمان و چاقو سازي در راين رواج دارد . هنر - صنعت فرفورژه يكي از رشته
هاي نوين در زمينه ساخت محصولات كاربردي فلزي ميباشد كه امروزه از
جايگاه ويژه اي برخوردار است .
9- قلمزني و حكاكي روي
فلزات و آلياژها : هنر - صنعتي است كه طي آن طرحها و نقوش سنتي با
استفاده از قلم ، چكش و ساير ابزار دستي بر روي اشياي ساخته شده از فلز
يا آلياژ شكل مي گيرد كه هم اكنون هنر قلمزني در كرمان با سابقه اي
طولاني كماكان رونق دارد .
10- سنگ تراشي و حكاكي روي
سنگ : شامل مصنوعاتي مي گردد كه مواد اصلي آن را انواع سنگها نظير
فيروزه ، سنگ مرمر ، سنگ يشم ، سنگ سياه ، سنگ سفيد و ... تشكيل مي دهد
و به كمك ابزار و وسايل مختلف تراشيده ميشود . نظير انواع ظروف ، پايه
چراغ ، هاون ، ظرف ميوه ، انواع نگين ، آثار تزئيني و ... در
زمينه سنگ تراشي و حكاكي روي سنگ صنعتگران شهر كرمان و راور به خاطر
آثار متنوع و با ارزشي كه از سنگهاي گوناگون توليد و ارائه مينمايند
شاخص هستند .
11- خراطي چوب : شيوه اي
از توليد محصولات چوبي است كه طي آن و توسط ابزار و وسايل مختلف و
عمدتا به وسيله دستگاه خراطي اشيايي نظير انواع قليان ، گهواره ، پايه
آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته مي شود . اين حرفه كه قدمت و
پيشينه اي بس طولاني دارد هم اكنون در شهرستان بافت ( دهستان خبر ) و
شهرستان كرمان رونق دارد .
12- منبت كاري ، كنده كاري
و مشبك كاري چوب : شيوه اي ديگر از توليد محصولات چوبي كه
طي آن طرحها و نقوش سنتي با استفاده از قلم ، چكش ، مغار و ساير ابزار
نجاري بر روي چوبهاي مرغوب و بادوام شكل مي پذيرد ، كه در شهرستان
كرمان مقرر است در واحد هنركده مديريت صنايع دستي آموزش داده شود .
لازم به ذكر است كه منبت استيل در كرمان داراي چند مركز فعال ميباشد .
منبت كاري و كنده كاري تنها محدود به ايجاد نقوش بر روي چوب نمي باشد
بلكه منبت هايي نظير منبت سنگ ، منبت فلز ، منبت گچ و ... وجود دارد كه
در استان كرمان گچ بري يكي از رشته هاي مربوطه بوده كه در اغلب اوقات
با فن قالب گيري توام ميباشد .
13-
ساخت زيور آلات : مراد ساخت و توليد جواهرات محلي و همچنين
زينت آلات با استفاده از طلا ، نقره آلات و انواع آلياژها كه در
شهرستان كرمان اين صنعت توسط چندين استاد كار ماهر احيا و حفظ گرديده
است .
14-
معرق كاري : ترسيم طرحها و نقشهاي سنتي بر روي زمينه چوبي
يا سراميك و خالي كردن داخل خطوط طرحها و پر كردن فضاي خالي شده بوسيله
قطعات آماده شده چوبي ، سراميك ، فلزي ، صدفي و سنگي را معرق كاري
گويند . هنر معرق شامل معرق چوب ، كاشي معرق و معرق سوخت روي چرم
ميگردد . لازم به ذكر است كه اين هنر در كارگاه فعال هنركده صنايع دستي
كرمان هم اكنون آموزش داده مي شود .
15-
حصير بافي : منظور از حصير بافي كه ضمنا بامبو بافي ،
مرواربافي ، تركه بافي ، سبد بافي و چيغ بافي را نيز شامل مي شود ،
همان بافت رشته اي حاصل از الياف سلولزي ( گياهي ) با كمك دست و ابزار
دستي است كه طي آن محصولات مختلفي نظير حصير زير انداز ، سفره حصيري ،
انواع سبد ، انواع ظروف و ... توليد و عرضه مي گردد كه در حال حاضر در
شهرستانهاي بم ، جيرفت و كهنوج توسط مديريت صنايع دستي استان كرمان
آموزش داده و احيا گرديده است .
16-
ساخت اشياي مستظرفه و هنري : منظور ساخت اشيا و وسايل ظريفي
است كه در ان از عامل هنر به مراتب بيش از فنون توليدي استفاده گرديده
و در خلق اثر نقش تعيين كننده اي دارد ، اين گروه شامل نگارگري ، نقاشي
روي صدف ، پاپيه ماشه ، تذهيب ، و تشعير مي شود . لازم به ذكر است كه
در اين زمينه ايجاد كارگاه آموزشي يكي از اهداف مديريت صنايع دستي
استان كرمان ميباشد .
17-
مكرومه بافي مرواريد بافي و قلاب بافي : اين رشته ها در
خدمت تزئينات داخلي منازل در جهت شكل دهي و زيبايي بكار مي روند ، در
اين رشته ها با استفاده از رشته نخهايي به صورت كلاف از الياف مصنوعي و
طبيعي و موادي تزئيني نظير مرواريد به توليد محصول پرداخته ميشود .
18-
صحافي : اين رشته از رشته هاي تكميلي صنعت كاغذ سازي به
حساب مي آيد كه در تمامي شهرستانها در خدمت چاپ و نشر انواع كتب قرار
گرفته است ، بديهي است عدم وجود چنين رشته اي ساير رشته هاي مربوطه را
با مشكل اساسي مواجه خواهد نمود .
19-
گلسازي : يكي از رشته هايي كه هم اكنون در اقصي نقاط كشور و
همچنين استان كرمان رونق و پيشرفت قابل توجهي پيدا نموده است گلسازي
ميباشد كه عمدتا با بكارگيري موادي از جمله خمير گل چيني به مرحله ظهور
ميرسد .
20-
بافت سجاده : توليد پشتي ، سرمه دوزي ، سفره بافي و عروسك
سازي : اين رشته ها از ديگر رشته هاي صنايع دستي استان كرمان ميباشند
كه هر كدام با استفاده از ابزار و مواد مورد نياز در جهت توليد محصول
فعاليت نموده از اهميت ويژه اي برخوردار ميباشند ، اگر چه موارد مربوط
به بعضي از رشته ها در استان كرمان انگشت شمار ميباشد اما اينكه
استعداد بالقوه موجود در هر يك ميتواند با بكارگيري و ايجاد زمينه هاي
مناسب در جهت پرورش به بالفعل تبديل گردد غير قابل انكار است .
گردشگري
•استان
كرمان يكي از مناطق داراي قابليت هاي مهم توريستي در سطح ملي و
بين المللي به ويژه در عرصه آثار تاريخي و باستاني مي باشد .
اين استان داراي جاذبه هاي طبيعي بكر ، ناشناخته ، جذاب و
چشمگير و بسيار متنوع است . وجود بيش از صدها اثر تاريخي و
طبيعي و گنجينه هاي غني از فرهنگ و تمدن گذشته شرايط اقليمي و
آب و هوايي متنوع ، ويژگيهاي منحصر به فرد طبيعي اين استان را
به عنوان يكي از قطب هاي گردشگري كشور مطرح نموده است كه
بسياري از آنها ارزش بين المللي دارد . در حال حاضر 21 هتل و
هتل آپارتمان و 34 مهمانسرا در استان وجود دارد همچنين 39 دفتر
خدمات مسافرتي به ارائه خدمات به گردشگران مي پردازند .
•مهمترين
فرصت ها و قابليت هاي گردشگري استان
1-
قابليت هاي تاريخي و باستاني
آثار
كشف شده از تپه هاي باستاني استان – تل يحيي (صوغان
بافت )- تل ابليس و تل آقوس (شهداد)نشان از قدمت 5000
ساله قبل از ميلاد دارد . آثار باستاني و محوطه هاي
تاريخي مربوط به دوره هاي متفاوت تاريخي مي باشد و
بررسي ها نشان مي دهد كه تاكنون 311 اثر و يادمان
تاريخي در استان شناسايي شده است كه آثار مزبور مشتمل
بر حجره ها ف معابر و بناهاي مذهبي ، آرامگاه ، حمام
ها ، محوطه ها ، گذرگاه ها مساجد ، آب انبارها ، منازل
و عمارت هاي قديمي است كه مهمترين آنها عبارتند از :
ارگ تاريخي بم( بزرگترين بناي خشتي جهان
2-
قابليت هاي طبيعي
*
پارك ملي خبر : واقع در شهرستان بافت كه از كوه زيباي
خبرهمراه با درختان بنه و بادام كوهي و همچنين در
كوهپايه درختچه هار مرتعي ، زيبايي قابل توجهي به
منطقه داده كه باعث جذب و نگهداري حيوانات وحشي متنوعي
شده است .
* آبشار
راين واقع در بخش راين
* محور
سيرچ شهداد و كوير لوت
* آبشار
دلفارد و قلعه علم شاه در شهرستان جيرفت
* دره
وامق آباد در منطقه كوهپايه
* دره
زيباي لاله زار
* دره
چشمه عروس و دره هنزا در رابر و دره گوغر در بافت
|
