ويژگيهاي استان كرمان ويژگيهاي جغرافيايي استان كرمان با مساحتي در حدود 181737 كيلومتر مربع بين 25 درجه و 55 دقيقه تا 32 درجه عرض شمالي و 53 درجه و 26 دقيقه تا 59 درجه و 29 دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ قرار گرفته است. حد شمالي استان كرمان به استانهاي خراسان ، يزد و حد جنوبي به استان هرمزگان، حد شرقي به استان سيستان و بلوچستان و حد غربي آن به استان فارس محدود است. استان كرمان با دربرگرفتن حدود 11 درصد از مساحت كشور بخش وسيعي از پيكر جنوب شرقي فلات مركزي ايران را مي پوشاند و بدان واسطه كليه فعل و انفعالات پيچيده و خشن طبيعي مربوط به شرايط آب و هوايي خشك و شديد كويري را دارد. اما از آنجايي كه دو سوم اين سرزمين را كوهها مي پوشانند. وجود گستره وسيع ارتفاعات از نفوذ و تسلط كامل شرايط مرگبار كويري ( كوير لوت) بر پهنه كرمان تا حد قابل ملاحظه اي كاسته است. تقسيمات كشوري در حال حاضر استان داراي 20 شهرستان، 48 بخش، 61 شهر،144 دهستان و 5937 آ‌بادي مسكوني بوده است. شهرستانهاي استان عبارتند از: كرمان، سيرجان، رفسنجان، شهر بابك، بافت، بردسير، بم، زرند، كهنوج، جيرفت، راور، منوجان ، عنبرآباد ، قلعه گنج . اقليم آب و هوا كوه ها درياچه ها رودخانه ها   اقليم آب و هوا قليم استان كرمان از نظر تقسيم بنديهاي اقليمي جزو اقليم نيمه خشك بياباني گرم محسوب گرديده است. اين استان در محل تلاقي رشته كوههاي مرتفع زاگرس و مركزي ايران به طول تقريبا 160 كيلومتر واقع شده است و عرض اين كوير كرمان را از سيستان و بلوچستان جدا مي كند. اين تلاقي استثنايي بين بلندي و پستي، بين ناحيه كوهستاني و كويري، بين گرمي و سردي ويژگيهاي محيطي كم نظير و اوضاع طبيعي خاصي را به وجود آورده است كه در كمتر منطقه اي از فلات استثنايي ايران مي تواند مشاهده كرد. امتداد سلسله جبال زاگرس و كوههاي مركزي، استان پهناور كرمان را به دو بخش متمايز خشك كويري و معتدل كوهپايه اي تفكيك نموده كه در تلاقي با يكديگر از لحاظ اقليمي سه منطقه كويري و حاشيه كويري، گرمسيري و سردسيري و كوهستاني را شكل داده اند. به همين دليل از معدود مناطقي است كه داراي چهره هاي گوناگون محيطي و طبيعي مي باشد.  ميزان متوسط بارندگي ساليانه استان كرمان 145 ميليمتر و ميزان نزولات جوي وارده بر پهنه استان نزديك به 27 ميليارد متر مكعب برآورد گرديده است .   كوه ها مهمترين كوههاي استان عبارتند از: كوههاي هزار با ارتفاع 4465 متر، لاله زار 4351 متر، جرپار 4135 متر،چهارگنبد 4000متر، پلوار 4233 متر، جغتان 3957 متر، بحر آسمان 3886 متر،باغ(كوهبان) 3775 متر، جبالبارز 3741 متر و خبر 3845 متر. بلندترين قله استان چهل تن با ارتفاع 4465 متر مي باشد كه در رشته كوه هزار واقع شده اين قله بلندترين قله جنوب كشور و چهارمن قله مرتفع كشور محسوب مي شود. كم ارتفاع ترين نقاط استان در هامون جازموريان است كه حدود 350 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. ارتفاعات استان كرمان، ادامه سلسله جبال زاگرس مي باشد كه از شمال غربي به جنوب شرقي استان امتداد يافته اند. درياچه ها درياچه هاي استان عبارتند از: درياچه جازموريان، باتلاق بافق، باتلاق گاو خوني و حوزه آبريز حاشيه كوير لوت. مهمترين درياچه استان، درياچه جازموريان است كه با ارتفاع حدود 360 متر از سطح دريا و عمق نيم تا يك متر در مراتع پر آبي و وسعت 1770 كيلومتر مربع در حداكثر پر ابي محاسبه شده است. رودخانه ها هليل رود در جيرفت با 840 كيلومتر مربع مساحت حوزه آبريز مهمترين رودخانه دائمي استان است كه از كوههاي بافت سرچشمه مي گيرد. رودخانه شور، نساء و تهرود در بم، خبر در بافت، آب بخشا در بردسير، راور در منطقه راور، چاري و هفت كوسك در منطقه باغين رودخانه تنگوئيه يا پلنگي در سيرجان و رودخانه هاي شهداد، سيرچ و ده بكري جاري هستند كه جمعا 16 رشته رودخانه هاي دائمي استان را تشكيل مي دهند. خصوصيات فرهنگي زبان:  زبان مردم كرمان فارسي با گويش كرماني است. ايلات و عشاير كه امروز بخش كوچكي از جمعيت استان را در بر ميگيرند(حدود 5/2 درصد) و در مناطق بافت- كهنوج- جيرفت- سيرجان- بردسير و بم پراكنده اند- برحسب خاستگاه قومي خود به زبانهاي فارسي- تركي- لري و بلوچي سخن مي گويند. در نقاط شهري و روستايي استان پيش از 99 درصد مردم و در مناطق عشايري در حدود 8/96 درصد مردم به زبان فارسي سخن مي گويند. دين: توزيع نسبي جمعيت بر حسب دين در استان كرمان براساس آمار سرشماري 1375 بيانگر اين مطلب است كه  68/99 درصد مسلمان، 7% زرتشتي، 1% كليمي، 1% مسيحي ، 23% آمار اظهار نشده است. سابقه مدنيت: سرزمين كهنسال و پهناور كرمان در فلات ايران - يكي از قديميترين كانونهاي مدنيت به شمار مي آيد. كشف دست آفريده هاي متنوع سنگي، سفالي و فلزي از هزاره هاي پنجم بيش از ميلاد مسيح(ع) از تپه هاو دشت هاي اين سامان بيانگر آن است و كشف آثار گوناگون هنري و صنعتي در تپه يحيي( دره موغان بافت) تل ابليس( جنوب كرمان) آقوس شهداد، ويرانه هاي شهر دقيانوس جيرفت، گواه ظهور اولين تجليات زندگي اجتماعي در اين پهنه از زمين مي باشند. بقاياي آباديها و قلعه هاي كوچك و بزرگ در حاشيه روستاها و شهرهاي امروز استان كرمان نشان از آن است كه اين سرزمين در قلب جنوب شرقي ايران نه تنها كانون اولين تجمعات انساني بوده، بلكه يكي از مراكز مهم مدنيت و شكل گيري روستاها، شهرها و همچنين قلمروهاي حكومتي بوده است. كرمان يكي از كانونهاي اوليه مدنيت بوده و مردم اين سامان كه الواح سومري از آنان با نام ماگان ياد كرده نه تنها در زمينه كشاورزي، صنعت و هنر پيشرفته بوده اند بلكه با ديگر جوامع و تمدنها از جمله تمدنهاي بين النهرين، ماوراءالنهر و دره سند رابطه داشته اند. كرمان در گذشته از سرزمين هاي با اهميت ايران به شمار مي رفته است كه بنادر و جزاير و سواحل جنوب شرقي در حيطه حكومتي آن قرار داشته است. بسياري از آداب و رسوم و معماري پيشينيان در اين سرزمين همچنان حفظ شده است. ارگ بزرگ بم يكي از آثار مهم تاريخي استان بشمار ميرود. بازار ابراهيم خان كرمان كه يكي از معروفترين بازارهاي ايران است در دوره زنديه ساخته شده است. مجموعه گنج علي خان نيز كه در دوره صفويه احداث شده از آثار با ارزش تاريخي استان بشمار مي رود. ويژگيهاي اقتصادي استان كشاورزي استان تامین غذا و امنیت غذایی ، خودکفایی در تولید محصولات اساسی ، توسعه صادرات محصولات کشاورزی و حفاظت از منابع طبیعی از مسئولیت های مهم بخش کشاورزی در تحقق اهداف توسعه کشور به حساب می آید ، با توجه به پتانسیل های موجود در بخش کشاورزی استان ، سعی گردیده با اصلاح زیر ساخت ها و انجام اقدامات زیر بنایی و فراهم نمودن بستر مناسب جهت فعالیت بهره برداران بخش کشاورزی و رفع موانع و مشکلات ، قدم های اساسی در این زمینه برداشته شود . گر چه خشکسالی های چند ساله اخیر و کاهش بازندگی ها و منابع آبی ضرباتی بر پیکره کشاورزی وارد نموده است ولی با این وجود اقدامات انجام شده چند ساله اخیر نشانگر پیشرفت های بسیار خوبی در همه زمینه ها است . لازم به ذکر است از کل مساحت استان ، 5 درصد اراضی کشاورزی ، 45 درصد مرتع ،13 درصد جنگل و 37 درصد را بیابان تشکیل می دهد . در این استان پهناور 258633 نفر معادل 4/28 دردص شاغلین استان در بخش کشاورزی مشغول هستند که حدود 6 درصد بیش از میانگین کشوری است . سهم ارزش افزوده بخش کشاورزی 1/29 درصد ارزش افزوده بخش های اقتصادی و 5/6 درصد بخش کشاورزی کشور است . تنوع آب و هوایی در استان باعث شده که بیش از 70 نوع محصول باغی و 54 نوع محصول زراعی کشت شود . استان کرمان با دارا بودن 24 درصد کل باغات ، رتبه اول کشوری را از این جهت داشته و در محصولات با ارزشی نظیر پسته با 310 هزار هکتار گردو با 20 هزار هکتار و نخیلات با 65 هزار هکتار رتبه های اول را به خود اختصاص داده و در محصولاتی نظیر مرکبات ، گل محمدی و گیاهان جالیزی نیز در رتبه های دوم و سوم قرار گرفته است . *رتبه اول سطح زیر کشت و تولید پسته ، رتبه اول سطح زیر کشت گردو ، رتبه هفتم تولید مرکبات ، رتبه ششم تولید خرما در کشور و همچنین کسب حداکثر عملکرد 9/13 تن  هکتار پسته ، 8/13 تن گردو ، 7/27 تن خرما ، 42 تن مرکبات ، 13 تن گندم ،3/6 تن کلزا ، 8/9 تن جو آبی ، 4/22 تن یونجه و 54 تن سیب زمینی در هکتار توسط کشاورزان نمونه از موفقیت های دیگر است .   تولید محصولات باغی غالب استان در سالهای 83 و 88                                                                                                                                                  واحد : تن محصول 1383 1388 پسته 110000 126000 گردو 24993 26200 خرما 136792 140000 بادام آبی و دیم 9100 7950 مرکبات 86461 90000 مقایسه سطح زیر کشت و میزان تولید محصولات باغی طی سالهای 83 لغایت 88                                      اهم اقدامات انجام شده در مدیریت باغبانی در سالهای 83 و 88 شرح واحد 1383 1388   احداث سایر باغات هکتار - 874 اصلاح و نوسازی باغات موجود هکتار 14000 29266 تولید نهال بدون شناسنامه اصله 200000 1400000 ساماندهی مجتمع های گلخانه ای هکتار - 237 ایجاد مزارع بذور اصلاح شده گیاهان دارویی هکتار - 2 پرورش قارچ خوراکی تن - 25 همکاری در بیمه محصولات باغی هکتار 59158 75701 توزیع نهال یارانه دار اصله 136750 450000 توسعه سطح زیر کشت زعفران هکتار - 5/301 تولید نهال شناسنامه دار شده اصله - 539000 طرح حذف و جایگزینی نخیلات (ملی ) هکتار - 180     منابع آب استان كرمان   مقدار نزولات جوي سالانه وارده به پهنه كرمان معادل 25 ميليارد متر مكعب است كه با توجه به عدم پراكنش مناسب زماني باعث سيلابهاي مخرب مي گردد . از اين مقدار بارش حدود 11 درصد در خاك نفوذ مي نمايد و 77 درصد تبخير ميشود و از دسترس خارج مي گردد و حدود 12 درصد به صورت جريان سطحي جاري مي گردد . منابع آب سطحي استان 3 ميليارد مترمكعب برآورد شده كه 611 ميليون متر مكعب از آن قابل استفاده است حداكثر آب سطحي استان در شهرستانهاي جنوبي استان ، يعني جيرفت ، كهنوج و بافت مي باشد. در حال حاضر حدود 7/6135 ميليون متر مكعب از آب زير زميني برداشت مي شود بطوريكه 44 درصد به صورت تغذيه طبيعي ، 34 درصد به صورت تغذيه برگشتي ، 12 درصد به صورت تغذيه و اداري و درصد باقي مانده از افت در سفره هاي اب استان ، تامين مي شود . مهمترين سد مخزني استان ، سد جيرفت است كه از نوع بتوني دو قوسي است و ارتفاع آن از پي 133 متر و از كف بستر رودخانه 129 متر ميباشد و طول تاج 240 متر است . گنجايش كل مخزن 425 ميليون متر مكعب و گنجايش مفيد مخزن 245  ميليون متر مكعب مي باشد . از جمله سدهاي مخزني كوچك و بندهاي انحرافي استان مي توان به سد خاكي شمس آباد ، سد مخزني شهيد موسي پور ، سد خاكي شهيد ژاله ، سد خاكي كريم آباد و ماهان و سد خاكي جور كوهبنان اشاره كرد. بازرگاني    استان کرمان با دارا بودن حدود 11 درصد از مساحت کل کشور پهناورترین استان ایران می باشد . همجواری با استانهای یزد , خراسان  جنوبی , سیستان و بلوچستان , فارس , هرمزگان , قرا رگرفتن در مسیر راه ارتباطی تهران –بندرعباس قرار گرفتن در مسیر راه اهن بافق – بندر عباس که کانون ارتباط ازاد تجاری و ترانزیت کالا و مبادلات کشورهای آسیای میانه , اروپا, خلیج فارس وخاور دور محسوب می شود .خط آهن در حال احداث کرمان – زاهدان و همچنین وجود پنج فرودگاه عملیاتی و فعال در سطح استان که در مقایسه با سایر استانها بیشترین تعداد فرودگاههای فعال را دارا می باشد و نقش قابل ملاحظه کریدورهای هوایی استان را انجام پروازهای داخلی و بین المللی موقعیت ارتباطی منحصر به فردی را برای استان کرمان فراهم نموده است علاوه براین وجود مناطق ویژه اقتصادی سیرجان , ارگ جدید بم , منطقه ویژه اقتصادی صنایع تبدیلی جازموریان و نیز گمرکات کرمان , سیرجان, رفسنجان و بم بر نقش محوری استان در جنوب شرق افزوده است .  با توجه به اینکه اقلام عمده صادرات غیرنفتی کشور به طور عوده متشکل از فرش , پسته ,خشکبار, مصنوعات مسی و محصولات معدنی می باشد ملاحظه میشود که استان کرمان در تولید محصولات صادراتی غیرنفتی نقش قابل توجهی را ایفا می کند به لحاظ تولید محصولات عمده صادراتی کشاورزی استان کرمان در دیبه اول جای دارد . تولید بیشترین میزان پسته ,خرما, گردو ومیزان بالایی از محصولات جالیزی و مرکبات قابلیت تولید محصول  در خارج از فصل کشت و کشت های گلخانه ای دارا بودن منابع فنی و متعدد به نحوی که استان کرمان عمده ترین تولیدکننده سنگ آهن ,مس و ذغالسنگ می باشد . به ویژه سابقه دیرینه استان در فرش های دستباف به همراه وجود قابلیتهای توریستی منحصر به فرد در سطح ملی و بین المللی اهمیت استان را در ابعاد ملی مشخص می نماید.   گزارش مبادلات بازرگاني خارجي كشور و استان كرمان طي سالهاي 85-79 (ارزش-ميليون دلار)                                                                                                                                                                                                                             تراز بازرگاني استان مبادلات بازرگاني خارجي كشور صادرات كالاي غير نفتي حجم مبادلات كشور سال 11% تراز بازرگاني غيرنفتي كشور 275% 441%   3/14 7/3   18 1379 14% 6/10- 332% 520%   6/17 2/4 8/21 1380 10% 4/13- 394% 684% 7/17- 3/22 6/4 9/26 1381 36% 200% 560% 760% 7/20- 6/26 9/5 6/32 1382 2% 193% 353% 546% 8/27- 4/35 6/7 43 1383 31% 229% 538% 767% 8/28- 8/39 11 8/50 1384 61% 92% 710% 802% 1/25- 4/41 3/16 7/57 1385 9/1 35/1 25/3 6/4 144- 4/197 3/53 8/250 جمع   گزارش مبادلات بازرگاني خارجي كشور و استان كرمان طي سالهاي 85-79      (ا رزش : ميليون دلار )   سهم استان از مجموع صادرات كشور به درصد عملكرد استان كرمان در سال 85 درصد تغييرات صادرات كشور نسبت به مدت مشابه سال قبل صادرات كشور سال 1385     نام گروه ارزش وزن ارزش وزن ارزش وزن ارزش وزن - - - - 45 - 3/19981 - كل صادرات كالا و خدمات - - - - 2/47 2/48 8/16300 33760 كل صادرات كالاهاي غير نفتي با احتساب بخش پتروشيمي - - - - 20 21 10191 19523 كل صادرات كالاهاي غير نفتي بدون  احتساب بخش پتروشيمي 7 8/0 710 170 4/25 8/43 2070 1529 كشاورزي 4/29 5/6 6/608 5/99 2/18 4/2 5100 7148 صنعت 2 1 2/100 4/69 8/140 7/115 6110 14237 پتروشيمي و گاز ها - - - - 7/17- 8- 5/527 23 فرش دستباف و صنايع ئشتي - - - - 1/91 1/39 5/849 8528 مواد معدني 15/0 005/0 3/1 4/0 5/32 16 7/1151 2295 سايز - - - - 24 - 7/48 - تجارت چمداني - - - - 7/23- - 4/443 - بازارچه هاي مرزي - - - - 4/3 - 1600 - صادرات خدمات فني و مهندسي - - - - 45 - 1500 - توريسم - -- - - 26 - 580 - ترانزيت كالا - - - - 21 -- 3680 -- مجموع خدمات صنعت      استان کرمان دارای 37 واحد بزرگ صنعتی است ارزش تولیدات کارگاههای بزرگ صنعتی استان بالغ بر 6284 میلیارد ریال محاسبه گردیده است که با برخورداری از 2 درصد از تولیدات کارگاههای بزرگ صنعتی استان کرمان رتبه دهم را در کشور به خود اختصاص داده است .   عمده فعالیت استان در شهرستانهای کرمان , سیرجان, رفسنجان,بم و تا حدودی در زرند متمرکز شده است . شهرستان کرمان با دارا بودن 2 شهرک صنعتی و استقرار واحدهای بزرگ مانند صنایع جنبی مس شهید با هنر , لاستیک بارز, نساجی بافته های کرمان ,روغن نباتی گلناز و واحدهای صنعتی محور جاده کرمان ماهان و کرمان زرند به عنوان قطب های صنعتی استان شناخته شده است . شهرستانهای بم سیرجان و رفسنجان به دلیل برخوردار یاز قابلیتهای فراوان و از جمله مناطق ویژه اقتصادی بم و سیرجان در رده های بعدی توسعه صنعتی قرار گرفته اند. صنایع ماشین سازی بردسیر صنایه وابسته به زغال سنگ صنایه وابسته به تیتانیوم کهنوج مس خاتون اباد شهربابک و خروکرم بافت از جمله دیگر قط بهای صنعتی و معدنی در مقیاس کوچکتر به شمار می آیند .   اهم شهرك هاي صنعتي استان كرمان   مساحت مختصات شهرستان ردیف 5/12 هکتار کیلومتر 2 جاده کرمان –جوپار کرمان 1 4/36 هکتار کیلومتر 10 جاده کرمان-باغین کرمان 2 5/2 هکتار کیلومتر 2 جاده راه اهن کرمان 3 300 هکتار کیلومتر 10 جاده رفسنجان -کرمان رفسنجان 4 10 هکتار کیلومتر 1 جاده رفسنجان -انار رفسنجان 5 9/715 هکتار کیلومتر 5 جاده شهربابک –سیرجان سیرجان 6 9/162 هکتار انتهای بلوار عباسپور سیرجان 7 5/63 هکتار ابتدای بلوا ر ورودی شهر جیرفت 8 600 هکتار جنب پلیس راه کرمان –جیرفت جیرفت 9 100 هکتار اتوبان کرمان -بم بم 10   معدن: استان کرمان یکی از مهمترین استانهای معدنی کشور به حساب می اید .حجم ذخایر معدنی شناخته شده 5/3 میلیارد تن ماده معدنی می باشد که عمدتا معادن مس , آهن , تیتان, ذغال سنگ, کرومیت و سنگ های تزئینی می گردد.  1 - مس : مهمترین معادن مس استان کرمان عبارتند از : مس سرچشمه, مس میدوک, دره زار, چهار گنبد, دره آلو و سرگزکوه.حجم ذخیره آنها یک میلیارد و هفتصد میلیون تن است که عمدتا فعال و تعدادی تیز در مرحله تجهیز و آماده سازی می باشند .  2- آهن :      این فلز در کرمان عمدتا در دوکمربند متمرکزشده است که عبارتند از : کمربند دگرگونی سیرجان که مهمترین و با کیفیت ترین معادن آهن ایران را شامل می گردد. معدن آهن گل گهرکه از مجموع یک میلیارد تن ذخیره پیش بینی شده اکتشافات تفضیلی آن به اتمام رسیده و تا کنون 700 میلیون تن ذخیره محرز گردیده است و در حال استخراج می باشد کمربند دوم آهن کمربند بافق – کرمان است حجم ذخیره قطعی این معدن 180 میلیون تن است .   3  - تیتانیوم کهنوج : تیتانیوم کهنوج با ذخیره پیش بینی شده 500 میلیون تن با عیار متوسط 5/3 درصد تیتان یکی از معادن مهم و استراتژیک کشور است که تا کنون با عملیات اکتشافی انجام شده حجم 290 میلیون تن ذخیره آبرفتی این معدن با عیار متوسط 4 درصد محرز گردیده است . 4- معادن کرومیت : که در منطقه بافت و کهنوج قرار داشته و ذخیره ای معادل 16 میلیون تن دارد . 5- معادن سنگ های ساختمانی :ظرفیت فراوری معادن موجود بیش از 2 میلیون تن است . 6- زغال سنگ : اکثر این معادن در شهرستان زرند و حومه آن قرار دارند .ذخیره مجموعه آنها تقریبا 120 میلیون تن است . وضعيت مجوزهاي صادره بخش معادن استان پروانه بهره برداري پروانه اكتشاف گواهي كشف سال اشتغال تعداد اشتغال تعداد اشتغال تعداد 17956 21 105 35 550 110 از ابتدا تا 79 672 22 114 38 70 14 80 2547 41 168 56 85 17 81 1410 27 351 117 80 16 82 159 18 420 140 70 14 83 2584 34 282 94 140 28 84 1578 37 510 170 150 30 85 237 23 351 117 100 20 86 27143 223 - 767 1245 249 جمع   مهمترين فرصت ها و قابليت هاي بخش صنعت و معدن استان   استان كرمان بدليل داشتن منابع معدني فلزي و غير فلزي يكي از غني ترين استانهاي معدني كشور و به تعبيري "بهشت معدن كاران " شناخته شده است . مواد معدني از قبيل زغال سنگ ، مس ، آهن ، كروم ، روي ، سرب ، تيتان و سنگ هاي ساختماني تزئيني مي توانند تأمين كننده مواد خام بخش صنعت در صنايع تبديلي باشند . مهمترين پروژه هاي پيشنهادي عبارتند از : 1- احداث كارخانه فولاد 2- احداث كارخانه تيتانيوم براي توليد ساليانه 50000 تن پيگمنت در منطقه كهنوج 3- احداث كارخانجات خمير كاغذ پالپ در جنوب شرق 4- احداث مجتمع كشت و صنعت  در شهرهاي جيرفت ، كهنوج ، قلعه گنج جهت الياف ويسكوز و پالپ 5- توليد و مونتاژ انواع خودرو 6- ايجاد و توسعه صنايع جنبي مربوط به مس ( انواع لوله هاي مسي ، قطعات مسي و اتصالات ، فروموليبدن ، توليد فرجنينگهاي مس و ساير صنايع وابسته به مس) 7- توليد انواع محصولات نوردي آلياژهاي آلمينيوم سخت 8- احداث كارخانجات ذغالشويي 9- احداث كارخانه كود شيميايي 10- پتانسيل هاي مناسب در زمينه احداث صنايع تبديلي كشاورزي به منظور جلوگيري از هدر رفتن محصولات كشاورزي ( با توجه به تنوع توليد انواع محصولات كشاورزي در استان ) 11- موقعيت مناسب استان به دليل نزديكي به بنادر جنوبي و قرار گرفتن بر سر راه ترانزيت 12- وجود زير بناهاي موثر در توسعه صنعتي كه شامل : شبكه عرضه انرژي ، شبكه حمل و نقل ( زميني ، هوايي و ريلي ) و شبكه ارتباطات در خطوط تلفني و شبكه گاز رساني است . 13- وجود نيروي متخصص 14- وجود مراكز علمي و مراكز آموزش فني و حرفه اي 15- وجود مناطق ويژه تجاري   قابليتهاي اقتصادي        * منطقه ويژه اقتصادي سيرجان      * منطقه ويژه اقتصادي ارگ جديد بم      * معادن سنگ آهن و گل گهر سيرجان      * مجتمع معادن مس سرچشمه رفسنجان      * مجموعه معادن زغال سنگ كرمان صنايع دستي : قاليبافي  سالهاي زيادي است كه قالي كرمان در جهان جاي خاصي داشته ودارد و در بسياري از موزه هاي داخلي و خارجي ميتوان قاليهاي بافته شده در كرمان را پيدا نمود. اشخاص زيادي  در ساليان گذشته در كرمان از نظر قاليبافي شهرتي پيدا كرده بودند كه ميتوان از جمله آنها به ديلمقاني - آگاه - ارجمند خضري و رشيد فرخي اشاره نمود. تاريخچه دقيقي براي طراحي نقشه قالي در كرمان در دست نيست اما آنچه مي توان ذكر كرد اين است كه از حدود 200 سال قبل نقشه هايي موجود است كه غالب طراح اين نفشه ها معلوم نمي باشند. از طراحان معروف و مشهور كرمان مي توان به حسن خان شاهرخي - شيخ رمضان سيرجاني و برادرش حسين خان - بهارستاني - دانشمند عباس نژاد سروري - مرتضي سيرجاني - حاج احمد ايرانمنش ، حاج  كاظم ابراهيمي و افراد نامي بسياري اشاره نمود. از طرحهاي بنام و مشهور قالي كرمان مي توان به نقشه هاي سرام - حسن خاني - عطيه - جورج تيمو - ياسايي ، قاب قراني ،ستوني انواع طرحهاي لچك ترنج زيبا و نقشه هاي آمريكايي اشاره نمود. گليم بافي  گليم شيريكي پيج چون نگيني بر تارك گليم ايران مي درخشد. يكي از انواع گليم كه در واقع استان كرمان مركز اصلي توليد آن محصوب مي گردد ، گليم شيريكي پيچ يا سوزني است ، شيريكي پيچ نامي است كه بافندگان ايلياتي و روستايي استان كرمان به نوع خاصي از گليم نهاده اند كه اين نوع گليم را از لحاظ بافت مادر قالي نمام نهاده اند. بافت اين گليم انحصارا در اختيار دختران و زنان عشايري و روستايي ميباشد چه آنهايي كخ داراي  زندگي عشايري و چه آنها كه اسكان يافته اند.از مراكز اصلي توليد اين گليم ميتوان به شهرهاي بافت و حومه و سيرجان و حومه اشاره نمود . ميتوان گفت به طور كلي سه نوع گليم ذر استان كرمات توليد ميگردد . 1- گليم شيريكي پيچ يل سوزني                 2-گليم چهل ماشوله يا سينه ريز            3- گليم كف ساده پته دوزي  پته دوزي يعني دوختن نخهاي پشمي بر روي يك پارچه پشمي.  پته دوزي رشته اي از سوزن دوزي است كه در كرمان ، سيرجان ، رفسنجان و گوشه و كنارهاي ديگر اين استان دوخته مي شود. شهرت آن كمتر از قالي نيست و پيدايش آن به درستي بر هيچكس معلوم نيست .  يكي از قديميترين قطعات پته دوزي شده ، روپوش مقبره شاه نعمت الله ولي در ماهان است كه اكنون در موزه اي جداگانه نگهداري مي شود ، اين پته يكي از پركارترين پته هايي است تا كنون تهيه شده است و چنانچه منقول است در سال 1285 ه.ق توسط 16 نفر پته دوز زن و طي دو سال دوخته شده است . از انواع پته هاي دوخته شده مي توان به نمونه هاي زير اشاره  نمود . 1- زير ليواني         2- كوسن           3- پشتي          4- پرده اي          5- جانماز   6- سجاده              7- اشارپ          8- روميزي           9-روتختي           10- جلد قرآن 11-جلد جعبه دستمال كاغذي           12- كيف و كفش           13-بقچه ( سوزني حمام ) عريض بافي  عريض از جمله  صنايع دستي فعال ادوار گذشته بوده است كه در روستاهاي هوتك كرمان توسط زنان و مردان روستايي بافته مي شده است عريض پارچه اي پشمي است كه قبلا آن را با دست مي بافتند و از مهمترين مصارف آن در دوخت پته مي توان اشاره نمود. عريض معمولا به رنگهاي قرمز - سفيد - زرد - سبز عرضه مي شود. اكنون به علت وجود كارخانجات نساجي بافت اين پارچه با دست مقرون به صرفه نبوده و از جمله رشته هاي صنايع دستي در حال منسوخ شدن مي باشد. مس تزئيني ( قلم زني روي مس )  به دليل وجود منابع غني مس در منطقه كرمان صنايع دستي تزئيني در اين منطقه از رونق خاصي برخوردار مي باشد. قلم زني روي مس يكي از هنرهايي است كه از ديرباز در اين استان فعاليت چشمگيري داشته و مسافرين و جهانگردان جهت خريد سوغات سفر از كرمان قطعه هاي مس قلمكاري شده به همراه مي برند و در گوشه و كنار هر مهمانخانه و سالن پذيرايي قطعه اي مس قلم زده جلوه گري مي كند . از انواع مصنوعات دستي اين هنر مي توان به بشقاب ، سيني در اندازه ها و اشكال مختلف - ساعتهاي ديواري - جلد آئينه و آباژورها اشاره نمود .   طبقه بندي و معرفي كلي صنايع دستي استان كرمان 1- بافته هاي داري :  محصولاتي كه به كمك دارهاي افقي يا عمودي مستقر در زمين در زمان بافت ، توليد مي شود بافته هاي داري محسوب مي گردند . گليم ساده ، سوزني ، شيركي پيچ و قالي از مشهورترين بافته هاي داري  و مهمترين زيراندازهاي سنتي كرمان ميباشد . اين دسته از بافته ها با رشته هايي از جمله طراحي نقش فرش و گليم ، توليد ريس ( خامه قالي ) و توليد نخهاي تار و پود ، رنگرزي سنتي و شيميايي ، رفوگري ، روگيري قالي ، قاليشويي و ... در ارتباط مي باشند .  2- دستبافي ( نساجي سنتي ) : فرآورده هايي  كه با كمك دستگاههاي بافندگي دووردي ، چهاروردي ، شش وردي و ژاكارد دستي توليد مي شود دستبافي محسوب ميشود مانند ترمه و شال كه در حال حاضر در استان كرمان ترمه از صنايع دستي منسوخ شده ميباشد و در گذشته در حومه كرمان ( هوتك ) توليد مي شده است و جاجيم بافي كه كماكان پس از گذراندن دوره هاي متعدد از گذشته تاكنون به حيات خود ادامه داده است . 3- رودوزيهاي سنتي : كليه محصولاتي كه از طريق دوختن نقوش سنتي بر روي پارچه هاي عمدتا بدون نقش و يا كشيدن قسمتي از نخهاي تارو پود پارچه بوجود مي آيد در گروه رودوزيهاي سنتي قرار مي گيرد از جمله رودوزيهاي متدوال در كرمان پته دوزي و گلدوزي كه پته دوزي كرمان از مشهورترين رودوزيهاي ايراني است و توسط زنان و دختران سوزن دوز ماهر كرماني انجام ميشود . 4- نمد مالي : انواع فراورده هايي كه بر اثر درگيري و متراكم نمودن پشم و كرك در شرايط فني مناسب از طريق ورز دادن تهيه ميشود از گروه نمد مالي ميباشند كه از اين رهگذر محصولاتي نظير كلاه نمدي ، پالتو نمدي ( كپنك ) ، نمد زيرانداز و ... تهيه ميشود برخي از انواع نمد را ميتوان در شهرستان بافت ( روستاي جواران ) استان كرمان مشاهده نمود . 5- سفالگري و سراميك سازي : به محصولاتي كه با استفاده از گل رس و همچنين گل حاصل از سنگهاي كوارتز و كائو لين به كمك دست و چرخ سفالگري ساخته و سپس پخته ميشوند سفال و سراميك اطلاق ميگردد كه در شهرستانهاي كرمان ، سيرجان ، بم ، بافت ، زرند و رفسنجان سفارگري به همراه مراكزي تحت عنوان فروش محصولات سفالي كماكان به فعاليت خود ادامه مي دهد . كاشي تراشي و مجسمه سازي از ديگر رشته هاي زير مجموعه اين دسته قرار مي گيرد كه در استان كرمان مراكز كمي را به خود اختصاص داده و نسبت به ساير رشته ها بطور اندك داراي فعاليت مي باشند . 6- شيشه گري : محصولاتي كه از طريق شكل دادن مواد معدني ذوب شده در كوره نظير سيليس ، خرده شيشه و يا تركيبي از اين دو و با استفاده از روش دميدن توسط لوله مخصوص و كاربرد ابزار دستي شامل انبر ، قيچي ، قالبهاي ويژه و غيره حاصل ميشود شيشه دست ساز مينامند كه شامل مراحل تكميلي و ترييني ديگري نظير نقاشي ، تراش ، مات كردن و ... ميباشد . با توجه به بررسي هاي به عمل آمده در خصوص استان كرمان و بررسي هاي زمين شناسي ، منطقه شهداد از خاك مناسب كه داراي سيليس مي باشد برخوردار است ، به همين منظور صنايع دستي كرمان تدابيري در خصوص شيشه گري در اين منطقه انديشيده است . 7- توليد فرآورده هاي پوست و چرم : محصولاتي كه با استفاده از پوست و چرم دباغي شده به شيوه سنتي توليد ميگردد نظير پوستين ، كلاه پوستي ، چاروق ، محصولات تكميلي چرمي ( نظير تلفيق چرم با محصولات دستباف ) جزو اين گروه هستند ، در زمينه توليد فرآورده هاي پوستي شهرهايي نظير كرمان و شهربابك فعاليت دارند كه با توجه به وجود كارخانه چرم سازي در شهربابك در آينده اي نه چندان دور رشد چشمگيري را در اين منطقه شاهد خواهيم بود . 8- ساخت محصولات فلزي  و آلياژ : فراورده هايي كه به شيوه سنتي با استفاده از ابزار دستي و انواع فلزات ( مس ، نقره ، طلا و آهن ) و انواع آلياژها ( برنج و ورشو ) توليد مي گردد نظير انواع ظروف خانگي ، چاقو ، قند شكن ، قفل و ... جزو اين گروه هستند كه در حال حاضر صنعت مسگري و قلمزني روي مس در كرمان و چاقو سازي در راين رواج دارد . هنر - صنعت فرفورژه يكي از رشته هاي نوين در زمينه ساخت محصولات كاربردي فلزي ميباشد كه امروزه از جايگاه ويژه اي برخوردار است . 9- قلمزني و حكاكي روي فلزات و آلياژها : هنر - صنعتي است كه طي آن طرحها و نقوش سنتي با استفاده از قلم ، چكش و ساير ابزار دستي بر روي اشياي ساخته شده از فلز يا آلياژ شكل مي گيرد كه هم اكنون هنر قلمزني در كرمان با سابقه اي طولاني كماكان رونق دارد . 10- سنگ تراشي و حكاكي روي سنگ : شامل مصنوعاتي مي گردد كه مواد اصلي آن را انواع سنگها نظير فيروزه ، سنگ مرمر ، سنگ يشم ، سنگ سياه ، سنگ سفيد و ... تشكيل مي دهد و به كمك ابزار و وسايل مختلف تراشيده ميشود . نظير انواع ظروف ، پايه چراغ ، هاون ، ظرف ميوه ، انواع نگين ، آثار تزئيني و ...  در زمينه سنگ تراشي و حكاكي روي سنگ صنعتگران شهر كرمان و راور به خاطر  آثار متنوع و با ارزشي كه از سنگهاي گوناگون توليد و ارائه مينمايند شاخص هستند . 11- خراطي چوب : شيوه اي از توليد محصولات چوبي است كه طي آن و توسط ابزار و وسايل مختلف و عمدتا به وسيله دستگاه خراطي اشيايي نظير انواع قليان ، گهواره ، پايه آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته مي شود . اين حرفه كه قدمت و پيشينه اي بس طولاني دارد هم اكنون در شهرستان بافت ( دهستان خبر ) و شهرستان كرمان رونق دارد . 12- منبت كاري ، كنده كاري و مشبك كاري چوب : شيوه اي ديگر از توليد محصولات چوبي كه طي آن طرحها و نقوش سنتي با استفاده از قلم ، چكش ، مغار و ساير ابزار نجاري بر روي چوبهاي مرغوب و بادوام شكل مي پذيرد ، كه در شهرستان كرمان مقرر است در واحد هنركده مديريت صنايع دستي آموزش داده شود . لازم به ذكر است كه منبت استيل در كرمان داراي چند مركز فعال ميباشد . منبت كاري و كنده كاري تنها محدود به ايجاد نقوش بر روي چوب نمي باشد بلكه منبت هايي نظير منبت سنگ ، منبت فلز ، منبت گچ و ... وجود دارد كه در استان كرمان گچ بري يكي از رشته هاي مربوطه بوده كه در اغلب اوقات با فن قالب گيري توام ميباشد . 13- ساخت زيور آلات : مراد ساخت و توليد جواهرات محلي و همچنين زينت آلات با استفاده از طلا ، نقره آلات و انواع آلياژها كه در شهرستان كرمان اين صنعت توسط چندين استاد كار ماهر احيا و حفظ گرديده است . 14- معرق كاري : ترسيم طرحها و نقشهاي سنتي بر روي زمينه چوبي يا سراميك و خالي كردن داخل خطوط طرحها و پر كردن فضاي خالي شده بوسيله قطعات آماده شده چوبي ، سراميك ، فلزي ، صدفي و سنگي را معرق كاري گويند .  هنر معرق شامل معرق چوب ، كاشي معرق و معرق سوخت روي چرم ميگردد . لازم به ذكر است كه اين هنر در كارگاه فعال هنركده صنايع دستي كرمان هم اكنون آموزش داده مي شود . 15- حصير بافي : منظور از حصير بافي كه ضمنا بامبو بافي ، مرواربافي ، تركه بافي ، سبد بافي و چيغ بافي را نيز شامل مي شود ، همان بافت رشته اي حاصل از الياف سلولزي ( گياهي ) با كمك دست و ابزار دستي است كه طي آن محصولات مختلفي نظير حصير زير انداز ، سفره حصيري ، انواع سبد ، انواع ظروف و ... توليد و عرضه مي گردد كه در حال حاضر در شهرستانهاي بم ، جيرفت و كهنوج توسط مديريت صنايع دستي استان كرمان آموزش داده و احيا گرديده است . 16- ساخت اشياي مستظرفه و هنري : منظور ساخت اشيا و وسايل ظريفي است كه در ان از عامل هنر به مراتب بيش از فنون توليدي استفاده گرديده و در خلق اثر نقش تعيين كننده اي دارد ، اين گروه شامل نگارگري ، نقاشي روي صدف ، پاپيه ماشه ، تذهيب ، و تشعير مي شود . لازم به ذكر است كه در اين زمينه ايجاد كارگاه آموزشي يكي از اهداف مديريت صنايع دستي استان كرمان ميباشد . 17- مكرومه بافي مرواريد بافي و قلاب بافي : اين رشته ها در خدمت تزئينات داخلي منازل در جهت شكل دهي و زيبايي بكار مي روند ، در اين رشته ها با استفاده از رشته نخهايي به صورت كلاف از الياف مصنوعي و طبيعي و موادي تزئيني نظير مرواريد به توليد محصول پرداخته ميشود . 18- صحافي : اين رشته از رشته هاي تكميلي صنعت كاغذ سازي به حساب مي آيد كه در تمامي شهرستانها در خدمت چاپ و نشر انواع كتب قرار گرفته است ، بديهي است عدم وجود چنين رشته اي ساير رشته هاي مربوطه را با مشكل اساسي مواجه خواهد نمود . 19- گلسازي : يكي از رشته هايي كه هم اكنون در اقصي نقاط كشور و همچنين استان كرمان رونق و پيشرفت قابل توجهي پيدا نموده است گلسازي ميباشد كه عمدتا با بكارگيري موادي از جمله خمير گل چيني به مرحله ظهور ميرسد . 20- بافت سجاده : توليد پشتي ، سرمه دوزي ، سفره بافي و عروسك سازي : اين رشته ها از ديگر رشته هاي صنايع دستي استان كرمان ميباشند كه هر كدام با استفاده از ابزار و مواد مورد نياز در جهت توليد محصول فعاليت نموده از اهميت ويژه اي برخوردار ميباشند ، اگر چه موارد مربوط به بعضي از رشته ها در استان كرمان انگشت شمار ميباشد اما اينكه استعداد بالقوه موجود در هر يك ميتواند با بكارگيري و ايجاد زمينه هاي مناسب در جهت پرورش به بالفعل تبديل گردد غير قابل انكار است . گردشگري                                    •استان كرمان يكي از مناطق داراي قابليت هاي مهم توريستي در سطح ملي و بين المللي به ويژه در عرصه آثار تاريخي و باستاني مي باشد . اين استان داراي جاذبه هاي طبيعي بكر ، ناشناخته ، جذاب و چشمگير و بسيار متنوع است . وجود بيش از صدها اثر تاريخي و طبيعي و گنجينه هاي غني از فرهنگ و تمدن گذشته شرايط اقليمي و آب و هوايي متنوع ، ويژگيهاي منحصر به فرد طبيعي اين استان را به عنوان يكي از قطب هاي گردشگري كشور مطرح نموده است كه بسياري از آنها ارزش بين المللي دارد . در حال حاضر 21 هتل و هتل آپارتمان و 34 مهمانسرا در استان وجود دارد همچنين 39 دفتر خدمات مسافرتي به ارائه خدمات به گردشگران مي پردازند .   •مهمترين فرصت ها و قابليت هاي گردشگري استان   1- قابليت هاي تاريخي و باستاني آثار كشف شده از تپه هاي باستاني استان – تل يحيي (صوغان بافت )- تل ابليس و تل آقوس (شهداد)نشان از قدمت 5000 ساله قبل از ميلاد دارد . آثار باستاني و محوطه هاي تاريخي مربوط به دوره هاي متفاوت تاريخي مي باشد و بررسي ها نشان مي دهد كه تاكنون 311 اثر و يادمان تاريخي در استان شناسايي شده است كه آثار مزبور مشتمل بر حجره ها ف معابر و بناهاي مذهبي ، آرامگاه ، حمام ها ، محوطه ها ، گذرگاه ها مساجد ، آب انبارها ، منازل و عمارت هاي قديمي است كه مهمترين آنها عبارتند از : ارگ تاريخي بم( بزرگترين بناي خشتي جهان روستاي ميمند مجموعه گنجعليخان كرمان باغ شاهزاده  ماهان بازار بزرگ كرمان باغ موزه هرندي مقبره شاه نعمت الله ولي ارگ تاريخي راين گنبد جبليه   2- قابليت هاي طبيعي  * پارك ملي خبر : واقع در شهرستان بافت كه از كوه زيباي خبرهمراه با درختان بنه و بادام كوهي و همچنين در كوهپايه درختچه هار مرتعي ، زيبايي قابل توجهي به منطقه داده كه باعث جذب و نگهداري حيوانات وحشي متنوعي شده است .   * آبشار راين واقع در بخش راين * محور سيرچ شهداد و كوير لوت * آبشار دلفارد و قلعه علم شاه در شهرستان جيرفت *  دره وامق آباد در منطقه كوهپايه *  دره زيباي لاله زار * دره چشمه عروس و دره هنزا در رابر و دره گوغر در بافت